لقمان - ترجمه فولادوند

به نام خداوند رحمتگر مهربان
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

001. الف، لام، ميم.
      الم

002. اين است آيات كتاب حكمت‏ آموز،
      تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ

003. [كه] براى نيكوكاران رهنمود و رحمتى است،
      هُدًى وَرَحْمَةً لِّلْمُحْسِنِينَ

004. [همان] كسانى كه نماز برپا مى‏دارند، و زكات مى‏دهند، و [هم] ايشانند كه به آخرت يقين دارند.
    الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُم بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ

005. آنانند كه از جانب پروردگارشان از هدايت برخوردارند، و ايشانند كه رستگارانند.
    أُوْلَئِكَ عَلَى هُدًى مِّن رَّبِّهِمْ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

006. و برخى از مردم كسانى‏اند كه سخن بيهوده را خريدارند تا [مردم را] بى[هيچ] دانشى از راه خدا گمراه كنند،
      و [راه خدا] را به ريشخند گيرند؛ براى آنان عذابى خواركننده خواهد بود.
      وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ

007. و چون آيات ما بر او خوانده شود، با نخوت روى برمى‏گرداند، چنانكه گويى آن را نشنيده،
    [يا] گويى در گوشهايش سنگينى است؛ پس او را از عذابى پر درد خبر ده.
     وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آيَاتُنَا وَلَّى مُسْتَكْبِرًا كَأَن لَّمْ يَسْمَعْهَا كَأَنَّ فِي أُذُنَيْهِ وَقْرًا فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

008. در حقيقت، كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏اند، باغهاى پر نعمت‏ خواهند داشت،
      إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتُ النَّعِيمِ

009. كه در آن جاودان مى‏مانند؛ وعده خداست كه حق است، و هموست‏ شكست‏ ناپذير سنجيده ‏كار.
     خَالِدِينَ فِيهَا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

010. آسمانها را بى‏ هيچ ستونى كه آن را ببينيد خلق كرد؛ و در زمين كوههاى استوار بيفكند تا [مبادا زمين] شما را بجنباند،
     و در آن از هر گونه جنبنده‏اى پراكنده گردانيد، و از آسمان آبى فرو فرستاديم؛ و از هر نوع [گياه] نيكو در آن رويانيديم.
    خَلَقَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا
     مِن كُلِّ دَابَّةٍ وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ

011. اين، خلق خداست.
     [اينك] به من نشان دهيد كسانى كه غير از اويند چه آفريده‏اند؟
     [هيچ،] بلكه ستمگران در گمراهى آشكارند.
    هَذَا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ الَّذِينَ مِن دُونِهِ بَلِ الظَّالِمُونَ فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ

012. و به راستى، لقمان را حكمت داديم كه: خدا را سپاس بگزار؛
      و هر كه سپاس بگزارد، تنها براى خود سپاس مى‏گزارد، و هر كس كفران كند، در حقيقت‏ خدا بى ‏نياز ستوده است.
     وَلَقَدْ آتَيْنَا لُقْمَانَ الْحِكْمَةَ أَنِ اشْكُرْ لِلَّهِ وَمَن يَشْكُرْ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ

013. و [ياد كن] هنگامى را كه لقمان به پسر خويش در حالى كه وى او را اندرز مى‏داد گفت:
     اى پسرك من، به خدا شرك مياور كه به راستى شرك ستمى بزرگ است.
    وَإِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَهُوَ يَعِظُهُ يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ

014. و انسان را در باره پدر و مادرش سفارش كرديم.
     مادرش به او باردار شد؛ سستى بر روى سستى؛ و از شير باز گرفتنش در دو سال است.
     [آرى به او سفارش كرديم] كه شكرگزار من و پدر و مادرت باش كه بازگشت [همه] به سوى من است.
      وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ

015. و اگر تو را وادارند تا در باره چيزى كه تو را بدان دانشى نيست به من شرك ورزى، از آنان فرمان مبر.
     و[لى] در دنيا به خوبى با آنان معاشرت كن؛ و راه كسى را پيروى كن كه توبه ‏كنان به سوى من بازمى‏گردد.
     و [سرانجام] بازگشت ‏شما به سوى من است؛ و از [حقيقت] آنچه انجام مى‏داديد شما را با خبر خواهم كرد.
      وَإِن جَاهَدَاكَ عَلى أَن تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا
     فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

016. اى پسرك من، اگر [عمل تو] هم وزن دانه خردلى و در تخته ‏سنگى يا در آسمانها يا در زمين باشد؛ خدا آن را مى‏آورد؛
      كه خدا بس دقيق و آگاه است.
      يَا بُنَيَّ إِنَّهَا إِن تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ فَتَكُن فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَاوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ

017. اى پسرك من، نماز را برپا دار، و به كار پسنديده وادار، و از كار ناپسند باز دار،
     و بر آسيبى كه بر تو وارد آمده است‏ شكيبا باش.
     اين [حاكى] از عزم [و اراده تو در] امور است.
    يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنكَرِ وَاصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَكَ إِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

018. و از مردم [به نخوت] رخ برمتاب، و در زمين خرامان راه مرو، كه خدا خودپسند لاف زن را دوست نمى‏دارد.
    وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ

019. و در راه ‏رفتن خود ميانه ‏رو باش؛ و صدايت را آهسته ‏ساز كه بدترين آوازها بانگ خران است.
    وَاقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِن صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ

020. آيا ندانسته‏ايد كه خدا آنچه را كه در آسمانها، و آنچه را كه در زمين است، مسخر شما ساخته،
     و نعمتهاى ظاهر و باطن خود را بر شما تمام كرده است؟
     و برخى از مردم، در باره خدا بى[آنكه] دانش و رهنمود و كتابى روشن [داشته باشند] به مجادله برمى‏خيزند.
     أَلَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةً وَمِنَ النَّاسِ
      مَن يُجَادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَا هُدًى وَلَا كِتَابٍ مُّنِيرٍ

021. و چون به آنان گفته شود: آنچه را كه خدا نازل كرده پيروى كنيد؛ مى‏گويند:
      [نه،] بلكه آنچه كه پدرانمان را بر آن يافته‏ايم پيروى مى‏كنيم؛
     آيا هر چند شيطان آنان را به سوى عذاب سوزان فرا خواند؟
      وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءنَا أَوَلَوْ كَانَ الشَّيْطَانُ يَدْعُوهُمْ إِلَى عَذَابِ السَّعِيرِ

022. و هر كس خود را، در حالى كه نيكوكار باشد، تسليم خدا كند،
      قطعا در ريسمان استوارترى چنگ درزده، و فرجام كارها به سوى خداست.
     وَمَن يُسْلِمْ وَجْهَهُ إِلَى اللَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى وَإِلَى اللَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ

023. و هر كس كفر ورزد، نبايد كفر او تو را غمگين گرداند.
     بازگشتشان به سوى ماست، و به [حقيقت] آنچه كرده‏اند آگاهشان خواهيم كرد.
     در حقيقت‏ خدا به راز دلها داناست.
      وَمَن كَفَرَ فَلَا يَحْزُنكَ كُفْرُهُ إِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ فَنُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوا إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

024. [ما] آنان را اندكى برخوردار مى‏سازيم، سپس ايشان را در عذابى پر فشار درمانده مى‏كنيم.
      نُمَتِّعُهُمْ قَلِيلًا ثُمَّ نَضْطَرُّهُمْ إِلَى عَذَابٍ غَلِيظٍ

025. و اگر از آنها بپرسى: چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است؟
     مسلما خواهند گفت‏:خدا.
     بگو: ستايش از آن خداست، ولى بيشترشان نمى‏دانند.
    وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

026. آنچه در آسمانها و زمين است از آن خداست.
     در حقيقت‏، خدا همان بى‏ نياز ستوده [صفات] است.
      لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

027. و اگر آن چه درخت در زمين است قلم باشد، و دريا را هفت درياى ديگر به يارى آيد، سخنان خدا پايان نپذيرد.
     قطعا خداست كه شكست‏ ناپذير حكيم است.
    وَلَوْ أَنَّمَا فِي الْأَرْضِ مِن شَجَرَةٍ أَقْلَامٌ وَالْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِن بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ مَّا نَفِدَتْ كَلِمَاتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

028. آفرينش و برانگيختن شما [در نزد ما] جز مانند [آفرينش] يك تن نيست، كه خدا شنواى بيناست.
      مَّا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ إِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ

029. آيا نديده‏اى كه خدا شب را در روز درمى‏آورد، و روز را [نيز] در شب درمى‏آورد،
     و آفتاب و ماه را تسخير كرده است، [كه] هر يك تا وقت معلومى روانند، و [نيز] خدا به آنچه مى‏كنيد آگاه است؟
      أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى وَأَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

030. اين[ها همه] دليل آن است كه خدا خود حق است، و غير از او، هر چه را كه مى‏خوانند باطل است،
     و خدا همان بلند مرتبه بزرگ است.
      ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِن دُونِهِ الْبَاطِلُ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

031. آيا نديده‏اى كه كشتيها به نعمت‏ خدا در دريا روان مى‏گردند، تا برخى از نشانه‏هاى [قدرت] خود را به شما بنماياند؟
     قطعا در اين [قدرت نمايى] براى هر شكيباى سپاسگزارى، نشانه‏هاست.
    أَلَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنْ آيَاتِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ

032. و چون موجى كوه‏ آسا آنان را فرا گيرد، خدا را بخوانند، و اعتقاد [خود] را براى او خالص گردانند.
     و[لى] چون نجاتشان داد و به خشكى رساند، برخى از آنان ميانه ‏رو هستند.
     و نشانه‏هاى ما را جز هر خائن ناسپاسگزارى انكار نمى‏كند.
      وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ وَمَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ

033. اى مردم از پروردگارتان پروا بداريد (از نافرمانی خدا حذر کنيد)، و بترسيد از روزى كه هيچ پدرى به كار فرزندش نمى‏آيد،
     و هيچ فرزندى [نيز] به كار پدرش نخواهد آمد.
    آرى وعده خدا حق است، زنهار تا اين زندگى دنيا شما را نفريبد، و زنهار تا شيطان شما را مغرور نسازد.
    يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ وَاخْشَوْا يَوْمًا لَّا يَجْزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِ وَلَا مَوْلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِ شَيْئًا
      إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ

034. در حقيقت‏، خداست كه علم [به] قيامت نزد اوست، و باران را فرو مى‏فرستد،
     و آنچه را كه در رحمهاست مى‏داند، و كسى نمى‏داند فردا چه به دست مى‏آورد،
     و كسى نمى‏داند در كدامين سرزمين مى‏ميرد.
     در حقيقت‏، خداست [كه] داناى آگاه است.
      إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ
      غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ